Door Carel Brendel

Het heeft bijna een week geduurd, maar het begint er nu toch op te lijken dat niemand meer heen kan om het Rotterdamse verkiezingsschandaal. Het Algemeen Dagblad meldt vanmorgen (9 maart) dat Ivo Opstelten (VVD) en Bram Peper (PvdA), de twee voorgangers van burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA) aandringen op een hertelling van alle stemmen.

“Bij verkiezingen moet elke zweem van twijfel worden weggenomen”, vindt Peper. “Om de onpartijdigheid te waarborgen zou het tellen kunnen gebeuren onder het toeziend oog van de ombudsman.”

Opstelten, die de klachten over onregelmatigheden bij de raadsverkiezingen in 2006 niet serieus wilde nemen, is ook om. “Het gaat om het vertrouwen dat de kiezer in het stemproces moet hebben.”

Het AD heeft vanaf het begin baanbrekend werk verricht in deze affaire. Doorslaggevend was de reactie in deze krant van de gezaghebbende hoogleraar Rinus van Schendelen. Hij drong aan op een hertelling naar aanleiding van opvallende telfouten in het nadeel van Leefbaar Rotterdam, ontdekt bij een hertelling in de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek. Van Schendelen noemde een toevallige vergissing ‘zeer onwaarschijnlijk’.

Een nieuwe verkiezingsblunder kwam aan het licht dankzij de 70-jarige Gerhardt Mulder, inwoner van een deel van Hillegersberg-Schiebroek waar door een fout twee stempassen waren uitgedeeld. Deze passen werden ongeldig verklaard, maar Mulder meldde zowel bij TV Rijnmond als in het AD dat hij op meer plaatsen kon stemmen zonder dat er afdoende controle was naar zijn stempas. “Zo’n opeenstapeling van blunders is een schandvlek voor de democratie,” schrijft AD-hoofdredacteur a.i. Peter de Jonge vandaag in een hoofdartikel.

De grootste blunder van burgemeester Ahmed Aboutaleb is misschien wel zijn overhaaste besluit om de bezwaren van Leefbaar Rotterdam te negeren en niet tot hertelling over te gaan. Want juist dankzij die weigering zijn de schijnwerpers gezet op de misstanden rond de Rotterdamse verkiezingen. Aboutaleb wilde de dijk dichten, maar heeft juist de sluizen opengezet. De mechanismen, waarmee in 2006 de klachten van Marco Pastors nog konden worden afgedaan als ‘het gezeur van verongelijkte verliezers’, werken niet meer in 2010.

Kritische bloggers hebben het vergrootglas gelegd op ‘Harare aan de Maas’ met als gevolg dat ook de gevestigde media langzaam maar zeker wakker beginnen te worden. Daardoor komt er nu eindelijk meer aandacht voor de talloze onregelmatigheden in de stembureaus. Aandacht voor het volgens de Kiesraad streng verboden begeleiden van mensen in het stemhokje; voor het gerommel met machtigingen; voor het ronselen in en om de stemlokalen - kwesties die ook al speelden bij de verkiezingen van 2006. Aboutaleb kondigde in februari 2009 strenge maatregelen aan tegen de stemfraude, maar liet het op het beslissende moment hopeloos afweten.

Het is onvermijdelijk dat de aandacht zich zal verplaatsen van de eventuele hertelling naar deze wantoestanden. Wat dat betreft verscheen er vanmorgen een belangrijk artikel van Arjan Erkel op de opiniepagina van de Volkskrant. Misschien dat de nieuwsredactie van deze krant, die wat betreft de Rotterdamse verkiezingen nog in een soort coma verkeert, eens de eigen krant kan doorbladeren om te lezen wat Erkel te melden heeft.

Rotterdammer Erkel is ervaringsdeskundige in landen met een slecht functionerende democratie. Hij werd anderhalf jaar lang gegijzeld in de Russische deelrepubliek Dagestan. In de Volkskrant maakt hij gehakt van het Rotterdamse verkiezingsproces, en van alle gevestigde media en politici (ook van zijn eigen CDA), die het stilzwijgend laten gebeuren.

Erkel: “De Kieswet is geschonden en Leefbaar Rotterdam is de enige partij die zich er druk over maakt. Andere partijen kijken meewarig naar Marco Pastors, omdat zijn partij volgens hen op deze manier de verkiezingen probeert te winnen. Graag zou ik hun reacties willen zien als zij in zijn positie zaten.

Waar het hier om gaat, is niet het winnen of verliezen van de verkiezingen, maar het schenden van een fundamenteel recht van de Nederlandse burger: het kunnen meedoen aan eerlijke en democratische verkiezingen. Alle politieke partijen zouden van de daken moeten schreeuwen dat het schandalig id dat dit zomaar kan gebeuren. Maar nee, ze bagatelliseren de schendingen en dekken ze toe. Begrijpen ze niet dat het niet gaat om een klein aantal stemmen dat wellicht verkeerd is uitgebracht, maar dat deze schendingen een aanval zijn op de integriteit van de verkiezingen en de politici zelf?”

De volgende alinea is me helemaal uit het hart gegrepen. “Vooral de houding van de linkse partijen verbaast me. Lopen ze normaal voorop in protestmarsen tegen voornamelijk rechtse regimes die het niet zo nauw nemen met de democratie, nu houden ze zich stil. Is het pluche van de macht dan toch belangrijker dan de eigen principes? Of houden ze hun mond om naar niet door de PvdA uitgesloten te worden van de nieuwe coalitieonderhandelingen?”

Ondertussen komen nieuwe meldingen van onregelmatigheden uit de wijk Feijenoord, waar in 2006 ook al sprake was van ronselen en intimidatie door kandidaten van Turkse afkomst. Het PvdA-raadslid Zeki Baran laat rectificeren dat hij niets te maken heeft met toestanden in een stembureau aan de Putsebocht. Maar als het niet Baran was, die kiezers op weg naar het stemhokje in het Turks vertelde op wie ze moesten stemmen, wie was het dan wel? Een verslaggever van Rijnmond meldde in de zelfde uitzending dat bewoners van Feijenoord zich tijdens de verkiezingen bedreigd en geïntimideerd voelden, maar niet voor de camera durfden te verschijnen om hierover te vertellen.

En zo wordt de affaire steeds meer een blok aan het been van de al door ‘Hoek-van-Holland’ beschadigde Aboutaleb. Reclame voor Wouter Bos en de PvdA voor de Kamerverkiezingen is deze affaire evenmin. Misschien moet de partij de kiezer alsnog serieus nemen, maar dan anders dan fanclubvoorzitter Francisco van Jole het heeft bedoeld.

Geplaatst op 9 maart 2010