Door Carel Brendel

Het blijft merkwaardig hoe lauw en laconiek veel mensen reageren op het verkiezingsschandaal in Rotterdam, dat sinds vorige week solliciteert naar bedenkelijke bijnamen als Harare aan de Maas en Miami aan de Rotte. Gelukkig staat er nu een gezaghebbende man op die inziet wat voor ontoelaatbare toestanden zich op 3 maart hebben afgespeeld in de Maasstad.

De Rotterdamse hoogleraar politicologie Rinus van Schendelen dringt vandaag (8 maart) in het Algemeen Dagblad aan op een hertelling van alle stemmen, die zijn uitgebracht bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Daarnaast pleit hij voor een diepgravend onafhankelijk onderzoek naar alle misstanden in de stembureaus.

Van Schendelen is al dertig jaar hoogleraar politicologie aan de Erasmus Universiteit. In 2002 maakte hij naam door na de onverwachte overwinning van Pim Fortuyn en Leefbaar Rotterdam succesvol te bemiddelen bij de vorming van een nieuw college.

Van Schendelen is vooral verontrust over een ’telfout’, die aan het licht kwam bij een hertelling van de stemmen voor de deelraad in Hillegersberg-Schiebroek. Over dat opvallende stemmenverschil berichtte ik zaterdag in een vorig weblog. Het AD geeft vanmorgen meer details. De telfout werd gemaakt in stembureau 14 aan de Achillesstraat in de wijk 110-Morgen. Hier bleek na hertelling dat er in eerste instantie vijf PvdA-stemmen en 100 stemmen van Leefbaar te weinig waren geteld.

Stadsdeelvoorzitter Els Kuijper (PvdA) denkt dat er sprake was van een vermoeidheidsfoutje. “Mensen moeten ‘s avonds laat tellen, nadat ze een hele dag hebben gewerkt. Waarschijnlijk heeft iemand een stapeltje met Leefbaar-stemmen over het hoofd gezien, maar ik weet het niet zeker.”

Van Schendelen noemt deze lezing onwaarschijnlijk. “Natuurlijk maken mensen fouten. Maar mensen van goede wil maken geen systematische fouten. Als je kwaad wilt, dan maak je consequent dezelfde fout. En daar lijkt het hier op.”

De stemmen voor de stedelijke gemeenteraad en de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek zijn overigens door dezelfde personen geteld, zo verneem ik van goed ingevoerde bronnen uit dit stadsdeel. De hertelling in deze wijk kwam er ondanks het verzet van deelraadsvoorzitter Els Kuijper (het oud-linkse PvdA-boegbeeld dat in 2002 op stedelijk niveau dramatisch ten onder ging tegen Fortuyn). Bij de sluiting van de stemming in Hillegersberg bleek dat het proces-verbaal van de telling niet klopte met de stickers op de stembussen. Ondanks deze in het oog springende fout wilde Kuijper geen hertelling, maar een meerderheid van de commissie besloot dat er alsnog geteld moest worden. De ironie van dit alles: dankzij de hertelling, waar ze als enige tegen was, veroverde de PvdA een vierde restzetel in de deelgemeente.

Uit een reportage van TV Rijnmond blijkt nog dat leden van stembureaus maling hadden aan de strenge instructies van burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA). Hennie Drinkwaard-Voets, die woensdagmiddag door de burgemeester werd vervangen na klachten van Leefbaar Rotterdam, spreekt tegen dat er fraude is gepleegd.

“We hebben niets gedaan wat de stemmen zou kunnen beïnvloeden”, zegt ze. Wel erkent ze dat ze heeft geholpen met het invullen van machtigingen. “Daar hebben ze volkomen gelijk in, maar het blijven mensen. Ik wil er voor de ander zijn. Als ik ze niet meer mag helpen, omdat er van zulke fanatiekelingen zijn, die zeggen ‘wat niet mag dat mag niet, het is de wet’, dan kan ik niet werken.”

Een van die fanatiekelingen is overigens Ahmed Aboutaleb. In februari 2009 stuurde hij een brief naar de gemeenteraad, waarin hij nadrukkelijk hulp verbood aan analfabete kiezers of aan kiezers die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Aboutaleb kondigde ruim een jaar geleden aan dat hij de leden van de stembureaus schriftelijk en mondeling expliciete instructies zou geven.

Deze instructies zijn inderdaad gegeven, maar op de verkiezingsdag bleek dat leden van stembureaus de richtlijnen massaal aan hun laars lapten. De burgemeester controleerde op de dag zelf niet of zijn instructies werden nageleefd. Hij kwam pas in actie na klachten van Leefbaar Rotterdam. Pas in de middag verving hij leden van een drietal stembureaus en stuurde hij stadswachten op pad om toe te zien op een ordelijk verloop van de verkiezingen.

NRC Handelsblad stelde vast dat het voor het eerst sinds de invoering van de parlementaire democratie in 1848 nodig was om leden van stembureaus te vervangen. Aboutaleb is medeverantwoordelijk voor het afglijden van het stemproces in de richting van Zimbabwe.

Commentator Joshua Livestro vindt dat Aboutaleb - “een PvdA-burgemeester die probeert, met de Kieswet in de hand, een omstreden verkiezingsuitslag er doorheen te drukken om zo de lokale PvdA aan de macht te houden" - moet aftreden.

Van Schendelen gaat niet zo ver, maar een hertelling en een onderzoek wil hij wel. “De twijfel moet uit de lucht. Het gaat om de goede naam van de stad Rotterdam.”

Lees ook: Afshin Ellian over de overeenkomst tussen Afghaanse en Rotterdamse verkiezingen.

Geplaatst op 8 maart 2010