Job Cohen geeft de vertrokken Amsterdammers een trap na

Door Carel Brendel

Job Cohen (PvdA) heeft zijn lezingen gebundeld. Dat betekent dat de burgemeester van Amsterdam beschikbaar is voor talkshows en interviews. De Volkskrant bracht zaterdag (3 oktober) een groot verhaal met de man, die de diverse bevolkingsgroepen probeert te binden.

Eén passage wil ik u niet onthouden. Interviewer Jan Tromp vraagt zich af waarom in New York na de aanslagen van 2001 de draad snel weer is opgepakt, terwijl de maatschappelijke veranderingen in Nederland (’het consensusland bij uitstek’ volgens Tromp) hebben geleid ’tot zulke chagrijnige en ook wel agressieve stemmingen’; de formulering is opnieuw van Tromp.

“Ik ken New York niet goed genoeg“, antwoordt Cohen. “Maar de vraag vind ik volkomen terecht. Ik geloof dat het vooruitgangsgeloof daar inderdaad ongebroken is. Het zegt veel over Nederland. Het zegt dat de grote maatschappelijke veranderingen op de een of andere manier onvoldoende zijn verwerkt. Dat zie je in de allereerste plaats terug in hoe we met elkaar omgaan. Er zijn heel veel mensen die hun zekerheden zijn kwijt geraakt en die zoeken - het is wat dat betreft allemaal heel klassiek - hun zondebokken.”

Uit het vervolg blijkt dat er één troost is voor de hoofdstad. Cohen: “In Amsterdam hebben we meer dan 170 nationaliteiten. Je ziet dat Amsterdammers gewend zijn aan immigranten om zich heen. Ze reageren minder overtrokken dan je elders in het land aantreft.”

Dat heeft nog een andere oorzaak, geeft de burgemeester toe: “Eerlijkheidshalve zeg ik er wel onmiddellijk bij dat het deel van de bevolking dat weinig moet hebben van vreemdelingen, uit Amsterdam is vertrokken. Veel Amsterdammers uit de lagere middenklasse wonen tegenwoordig in Almere, Zaanstad, Purmerend. In die groep zit, denk ik, de kern van de rancune.”

Tromp vraagt dan: Begrijp u die rancune?

Cohen: “Ja, heel goed. Die begrijp ik echt. Ik vind dat de PVV over de islamitische minderheid in dit land standpunten verkondigt die ik verwerpelijk vind. Maar verder denk ik dat het heel goed is naar hen te luisteren en na te denken over wat ze te zeggen hebben. Ik vind het totaal verkeerd om die PVV nu maar af te schilderen als: dat zou er niet moeten wezen. Dat vind ik onzin.”

De burgemeester, die zo goed naar de ontevreden burgers wil luisteren, is de hoofdverantwoordelijke voor een lespakket voor het onderwijs, waarin diezelfde ontevreden burgers werden weggezet als racistische Tokkies. Partijgenote Hennah Buyne sneuvelde weliswaar als wethouder van onderwijs, maar iedereen op het Amsterdamse stadhuis weet dat Job Cohen de eigenlijke initiatiefnemer was van deze omstreden lesbrief. (Zie bijgaand blog met updates.)

Het is nuttig om de tekst van deze lesbrief erbij te halen. De Amsterdamse scholieren kregen de volgende waarschuwing: “Helaas zijn er politici die denken dat ze populairder kunnen worden door heel negatief te zijn over bepaalde groepen mensen. Zij denken dat je alles kunt zeggen, ook als het kwetsend kan zijn. Maar dat maakt het er in Nederland niet prettiger op. Want voor je het weet hitsen ze de een tegen de ander op.”

Destijds viel me al op dat deze tekst een perfecte beschrijving was van het optreden van Cohen zelf. Het Volkskrant-interview is de bevestiging hiervan. Immers, Cohen denkt opnieuw populairder te kunnen worden door heel negatief te zijn over de lagere middenklasse, die volgens hem rancuneus is en weinig op heeft met vreemdelingen. Cohen denkt dat hij alles, ook kwetsende dingen, kan zeggen over de vele Amsterdammers, die hun stad hebben verlaten. Die uittocht was overigens mede het gevolg van zijn beleid en - eerlijkheidshalve zeg ik dat er onmiddellijk bij - dat van zijn voorgangers.

Het is onthutsend. Job Cohen, de binder, de succesvolle bestuurder die de boel bij elkaar wil houden, geeft een trap na aan zijn voormalige stadgenoten, die massaal zijn vertrokken omdat ze zich in hun vroegere woonwijken steeds minder thuis voelden. In feite erkent de burgemeester van Amsterdam dat hij de boel helemaal niet bij elkaar wil houden. Hij verklaart zijn naar Almere, Purmerend en Zaanstad gevluchte onderdanen tot de zondebok van het chagrijnige klimaat.”

Even terzijde: niet alleen de blanke middenklasse heeft de stad verlaten. De Amsterdamse middenklasse van Turkse, Marokkaanse en Surinaamse afkomst trekt eveneens weg vanuit de prachtwijken naar de voorsteden. Deze allochtonen zijn op zoek naar betere woonomstandigheden en een beter leefklimaat voor hun opgroeiende kinderen.

De uittocht van de blanke en allochtone middenklasse heeft één belangrijk neveneffect. Anders dan in Rotterdam (Leefbaar) en Den Haag (PVV) hoeft de PvdA in Amsterdam niet bang te zijn voor een politieke tegenbeweging. De demografische ramp voor de hoofdstad is een zegen voor Job Cohen en zijn PvdA.

Geplaatst op 6 oktober 2009