Door Carel Brendel

Op een mooie pinksterdag zijn er vast leukere dingen te doen dan kijken naar Buitenhof, waarschijnlijk het allersaaiste discussieprogramma van de publieke omroep. De thuisblijvers hadden afgelopen zondag echter voor één keer gelijk.

In de aanloop van de Kamerverkiezingen nodigt de redactie van Buitenhof elke week een lijsttrekker uit, die wordt uitgedaagd door een deskundige. Zo werd eerder GroenLinks-aanvoerster Femke Halsema over de ‘groene economie’ ondervraagd door oud-hoogleraar Arnold Heertje, en moest SP-nieuwkomer Emile Roemer het opnemen tegen de sceptische econome Barbara Baarsma.

VVD-lijsttrekker Mark Rutte kreeg voor de verandering geen econoom tegenover zich, maar een deskundige op het gebied van de multiculturele samenleving: de publicist Anil Ramdas, die van plan was om de liberale leider stevig aan te pakken vanwege de integratieparagraaf in het VVD-programma.

Het resultaat was een verbale inmaakpartij zonder weerga. Rutte scoorde punt na punt, daarbij geholpen door het onnozele verweer van Ramdas. In sommige tweets was sprake van een ’fenomenale’ Rutte, maar dat is te veel eer voor de kandidaat-premier. Ramdas gaf de ene voorzet na de andere. Rutte hoefde weinig meer te doen dan de perfecte ballen met een klein hoofdknikje in te koppen. Gespreksleider Jeroen Smit probeerde de spartelende Ramdas nog te redden, maar die opzichtige hulpactie maakte de zaak alleen nog maar erger.

NRC-intellectueel Ramdas had eigenlijk maar één argument in te brengen. De toon van het VVD-programma beviel hem niet. De liberale ideeën over integratie ademden de bekrompen geest van Rita Verdonk en misten de liberale ruimdenkendheid van Frits Bolkestein. Dat is altijd het leuke van dit soort discussies. De mensen die nu goedkeurend Bolkestein of Pim Fortuyn aanhalen, zijn veelal dezelfden die vijf of tien jaar geleden Bolkestein of Fortuyn aanvielen vanwege hun harde standpunten over integratie.

Nog geen vier jaar geleden bijvoorbeeld (‘Face to face‘, 9 oktober 2006) schreef Ramdas in NRC Handelsblad een lofzang op de Britse minister van justitie Jack Straw (Labour). Een artikel van Straw in de Guardian zou verplicht lesmateriaal moeten zijn op middelbare scholen. Shaw gaf namelijk het goede voorbeeld van hoe ‘het debat’ over islam en etniciteit ook zou kunnen worden gevoerd. Ramdas: “Jack Straw, dat moeten we van hem weten, is geen populist als Fortuyn en Wilders en niet geneigd tot het verlichtingsradicalisme van lieden als Bolkestein en Hirsi Ali.”

Dat was geen eenmalige sneer van Ramdas richting Bolkestein. Op 9 mei 2005 (‘Nederland op scherp‘) wond de NRC-columnist zich ook al op over de toon van het debat, zich beroepend op historicus James Kennedy, die ooit vaststelde dat de Nederlandse elite in de jaren na 1960 zonder slag of stoot overstag ging. “Ze kunnen niet anders, zegt James Kennedy, dan van het ene dogma in het andere vervallen, ze zijn zo makkelijk te bekeren dat het griezelig wordt. Bolkestein zei dat het multiculturalisme mislukt was. Fortuyn onderstreepte dat even en zie: gans Nederland blaat nu mee met het deficit van het multiculturalisme.”

Vier, vijf jaar later is Bolkestein opeens goed genoeg als figurant in een mislukte poging om Rutte in de verdachtenbank te zetten. De VVD-leider hoefde niet eens uit het knipselarchief te putten om de aanvallen af te weren. Op het eind sleepte Ramdas nog eens Wilders erbij in een wanhoopsoffensief. De VVD zou het nalaten om moslims te beschermen tegen PVV-oprispingen als de kopvoddentax. Rutte kon moeiteloos de vele keren opnoemen, dat zijn partij zich van het omstreden voorstel van Wilders had gedistantieerd.

De hoofdvraag na deze walkover is: Wat bezielde de eindredactie om deze joker tegen Rutte in te zetten. Ik denk dat het antwoord heel simpel is. Bij Buitenhof heerst kennelijk het idee dat Anil Ramdas een briljante essayist is. Schreef hij niet kort geleden in NRC Handelsblad dat ‘alle weldenkende mensen’ natuurlijk wisten dat Job Cohen de beste keus is?

Ik vrees dat veel weldenkende redacteuren van de publieke omroep net als Ramdas denken dat alle integratieproblemen worden veroorzaakt door ‘de toon van het debat’, en net zo geneigd zijn om Rutte, Verdonk en Wilders op één hoop te gooien. Dat verklaart de gretigheid waarmee deze intellectuele versie van Ella Vogelaar werd gepresenteerd als uitdager van Mark Rutte.

De treurige afgang van Ramdas is pijnlijk voor hem zelf, maar nog pijnlijker voor de makers van Buitenhof.

Geplaatst op 25 mei 2010