Door Carel Brendel

Valt u ook iets op bij het bekijken van deze landkaart, die wereldwijd de stand van zaken op het gebied van de persvrijheid in beeld brengt? Allereerst natuurlijk de groene gebieden, waar persvrijheid heerst. Die vallen vrijwel geheel samen met Het Vrije Westen. Het grootste deel van Europa kent een vrije pers, net als Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland, Japan en wat verdwaalde landjes op de rest van de aardbol.

Dan de landen zonder persvrijheid. Deze blauwe gebieden liggen vrijwel allemaal in Azië en Afrika. De zone van de staten zonder vrije pers bestaat grotendeels uit islamitische en (voormalige) communistische landen. Op het westelijk halfrond horen Cuba en Venezuela bij de boosdoeners.

Valt u ook iets op in het bericht dat website Joop vanmorgen wijdde aan de Internationale Dag van de Persvrijheid? Het opvallende van dit bericht is dat onze vrienden van de Vara dit overduidelijke kleurverschil niet benoemen. En als er dan toch nog iets wordt benoemd door ‘redactie Joop’, dan gaat het vooral om het gebrek aan vrijheid in de communistische gebieden.

Hoewel een overweldigend aantal islamitische landen slecht scoort in het rapport van Freedom House, noemt Joop slechts twee voorbeelden. Iran wordt - in het voetspoor van China, Rusland en Venezuela - genoemd als een land waar het internetverkeer onder censuur staat. Actieve op het web actieve burgers werden hier tijdens de ‘Groene Revolutie’ met brute agressie geconfronteerd.

Joop noemt verder nog een lijst van veertig grootste vijanden van de persvrijheid, opgesteld door Journalisten zonder Grenzen. Hierop figureert de Tunesische president Ben Ali, samen met de Russische premier Poetin en de Chinese president Hu Jintao, de ETA, de maffia, het Israëlische leger en de Wit-Russische president Loekasjenko.

Ik heb het complete lijstje van ‘predators’ even opgezocht, en daarop staan nog veel meer namen uit het Midden-Oosten. Onder anderen de Saoedische koning Abdallah, de Iraanse leider ayatollah Ali Khamenei, president Ahmadinejad, de Libische leider Khadaffi, de Syrische tiran Assad aangevuld met een serie kleinere potentaten in Jemen, Azerbeidzjan en de Aziatische gebieden van de Sovjet-Unie. Communistische tirannen als Raul Castro, Robert Mugabe en Kim Jong-Il ontbreken niet op het appèl.

Ik ben gek op lijstjes, dus ook op het treurige lijstje van Freedom House. Naast een totaalranglijst met 196 landen zijn er ook regionale klassementen, en die zijn soms onthullender dan het onoverzichtelijke geheel.

Paradijselijk is de persvrijheid in Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden, gevolgd door Denemarken. Vijf Scandinavische en lutherse landen, die decennia zijn geregeerd door sociaaldemocratische regeringen. Nederland heeft enkele puntjes ingeleverd, maar staat nog steeds in de voorhoede van de persvrijheid.

Freedom House beschouwt 69 landen (10-30 punten) als vrij. Dan volgen er 64 landen met een gedeeltelijke persvrijheid (31-60 punten). In 63 landen (61 of meer punten) bestaat geen vrije pers. Noord-Korea staat met 99 punten stevig op de laatste plaats.

Dan de regionale klassementen. De Verenigde Staten en Canada kleuren groen, net als Chili en Uruguay en een groepje landen in het Caribische gebied, waaronder onze Surinaamse vrienden. Het grootste deel van Latijns-Amerika, met Brazilië en het jetsetvakantieland Argentinië, heeft een problematische persvrijheid. Geheel niet vrij zijn de heilsstaten Venezuela en Cuba. Het land van Raul Castro en Harry Mulisch zit in de achterhoede met 93 punten.

In de landen in de Stille Oceaan is het vrij goed gesteld met de persvrijheid. Zuid- en Oost-Azië is een heel ander verhaal. India zakt net voor het examen. Daarnaast hangt er een groepje landen achterin de middengroep. Ze zijn nog net niet onvrij, maar daar is alles mee gezegd. Daarbij Indonesië, Bangladesh, Thailand en Nepal. Bij de onvrije staten nog enkele moslimlanden (Maleisië, Pakistan, Afghanistan), plus de gebruikelijke communistische verdachten: China, Birma, Vietnam, Laos en natuurlijk Noord-Korea.

De situatie in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie valt tegen. Estland en Tsjechië gedragen zich voorbeeldig, maar de EU-landen Bulgarije en Roemenië zitten in de dubieuze middengroep met Servië, Kroatië, Bosnië, Oekraïne en Georgië. In Rusland is het droevig gesteld, maar altijd nog beter dan in buitengebieden als Oezbekistan en Toerkmenistan.

In Afrika onder de Sahara is Mali een van de weinige moslimlanden met persvrijheid. Zuid-Afrika is afgezakt naar de landen met gedeeltelijke persvrijheid (33 punten), waar ook het jetsetvakantieland Mozambique (42 punten) zit. Daarachter volgt een lange lijst van dictaturen.

West-Europa is ‘the land of the free’. In 23 van de 25 landen heerst persvrijheid. Het lijstje wordt alleen bedorven door Italië alias Berlusconistan (33 punten). Ver achteraan bungelt Turkije (51) punten, dat door Freedom House bij West-Europa wordt ingedeeld, maar gezien de stand van zaken rond de mediavrijheid daar beslist niet thuishoort.

Het opvallendste lijstje bewaar ik voor het laatst: Midden-Oosten en Noord-Afrika. Slechts één van de 19 landen kent persvrijheid volgens Freedom House. De groene raaf in een blauwe zee van onvrijheid is Israël met 29 punten. Dat is trouwens maar net met de hakken over de sloot. Als het land niet oppast, zakt het af naar de tweede divisie.

Slechts drie landen halen met moeite de groep van landen met beperkte persvrijheid. Koeweit en Libanon (55 punten) en Egypte (60 punten). De rest kent geen persvrijheid. Ook niet Qatar dat prat gaat op de nieuwszender Al-Jazeera en ook niet Jordanië met zijn bevriende en zogenaamd verlichte koningshuis. De bezette gebieden onder Hamas en de Palestijnse Autoriteit scoren zeer slecht (84 punten) en worden qua onvrijheid alleen overtroffen door Tunesië, Iran en Libië.

Dat Israël zo gunstig afsteekt bij haar buurlanden leest u dus niet bij Joop. Wel weer dat er wereldwijd meer bloggers en internetjournalisten gevangen zitten dan journalisten van de gevestigde media. Bent u daar nog Guikje Roethof?

Geplaatst op 3 mei 2010