Door Carel Brendel

Tussen alle politiek correcte berichten over iftars en andere gezelligheid rond de bijna afgelopen ramadan is één artikel betrekkelijk onopgemerkt gebleven. In NRC Handelsblad van afgelopen dinsdag gaf publicist Asis Aynan zijn mening over de islamitische vastenmaand. Aynan, aanvoerder van een cultureel revival onder Berbers in Nederland, heeft het helemaal gehad met de hypocrisie rond de ramadan.

Aynan: “Voor de islamitische niet-vaster is dat een periode waarin hij zich moet bedienen van leugens en ontwijkgedrag om zijn omgeving niet voor het hoofd te stoten. Een vriend van mij, die als schoonmaker werkte, nuttigde elke ramadan zijn lunch op het toilet, omdat hij bang was voor een ontwrichte relatie met zijn islamitische collega’s. De vriend vergelijkt de niet-vasters in Nederland altijd met de homo’s van Marokko: ze kunnen alleen in het geheim zichzelf zijn.”

Aynan verwacht dat er een einde komt aan deze ’maand vol hypocrisie’. Daarbij beroept hij zich enerzijds op een recent CBS-rapport (Religie aan het begin van de 21ste eeuw) waarin een verminderd bezoek aan moskeeën wordt vastgesteld. Bovendien verschuift de ramadan elk jaar anderhalve week naar voren, met als gevolg dat de vastenmaand in 2016 in juni zal vallen, als de dagen het langst zijn en er alleen tussen half elf ‘s avonds en half vier ‘s nachts mag worden gegeten. Aynan: “Een dergelijke vastenmaand bereikt niet het gewenste effect voor de geest, maar is ook ongezond voor het lichaam. En dit zal de Nederlandse moslim ook inzien. De meesten zullen het offer niet brengen, simpelweg omdat het te veel van hen vraagt.”

Het is overigens niet voor het eerst dat de ramadan in Nederland in het hartje van de zomer zal vallen. Ook bij vorige gelegenheden bleven moslims hier vasten, en was de sociale druk groot genoeg om de wankelmoedigen en afvalligen tot ontduikgedrag te dwingen. Ik moet daarom nog zien of Aynans voorspelling uitkomt.

Of Nederlandse moslimjongeren inderdaad minder gelovig worden, is bovendien de vraag. In de Volkskrant (in een reportage over de ramadan) gelooft islamprofessor Maurits Berger daar niets van. “Integendeel. Deze generatie is juist heel bewust met religie bezig, alleen speelt de moskee daarin geen rol.”

In de ‘expertdiscussie’ bij NRC Handelsblad ontkennen de schaarse reaguurders op Aynan dat er sprake is van sociale druk. Typerend is reactie 7 van Abdelkarim Lizio: “Ik heb geen één zin in dat artikel gelezen waar ik het mee eens ben. Er is helemaal geen sociale druk om te vasten, als je wilt eten kan dat overal waar geen bekenden zijn (zoals in een restaurant).”

Vraag aan Lizio: Waarom kun je tijdens de ramadan alleen overdag eten als er geen bekenden zijn? Juist: sociale druk. Ook in dit geval zijn er reaguurders (6), die ‘een Urkje doen’ om kritiek op de islam te weerleggen: “Wat dacht u van de sociale druk die in Nederland bestaat bij ons christelijk volksdeel wonend in de Bible belt?” Alsof geloofsdwang van orthodoxe moslims minder erg wordt, omdat orthodoxe christenen ook aan geloofsdwang doen.

Het Volkskrant-artikel signaleert de sociale druk wel degelijk. Aan het woord komt Mohamed el Aissati, voorzitter van website Maroc.nl. “De sociale druk om mee te doen is bijzonder groot, maar in mijn omgeving zijn de meesten oprecht met ramadan bezig.“ Hoe heftig die sociale pressie kan zijn, blijkt volgens hem uit verhalen op Maroc.nl. Zo gaat een bijdrage over een jongen die door zijn vader uit huis werd gezet omdat hij tijdens de ramadan niet naar de moskee wilde.”

Het opiniestuk van Asis Aynan en de Volkskrant-reportage vormen onderdeel van een trendbreuk. Kritische of halfkritische artikelen over de ramadan waren een zeldzaamheid in de gevestigde media. Vorig jaar kwam er eindelijk een tegengeluid van Farid Aouled-Iahcan van de Vereniging Stem van Marokkaanse Democraten Nederland, die tevergeefs pleitte voor de stopzetting van overheidssubsidies voor ramadanfestivals. Al meer dan 40 jaar schrijven journalisten vooral begripvol over dit onderdeel van de islam. Daarbij wordt er impliciet van uit gegaan dat alle moslims (of landgenoten afkomstig uit islamitische landen, niet per se hetzelfde) uit volle overtuiging aan de ramadan meedoen.

Dit misverstand ligt aan de grondslag van het politieke ramadantoerisme van politici en prominenten. Zo kon het gebeuren, dat Ella Vogelaar (PvdA) als minister in 2007 ongestraft kon uitroepen dat ’de ramadan van ons allemaal’ is. Minstens zo bont maakte FNV-voorzitter Agnes Jongerius het vorig jaar. Zij riep uit dat de achterliggende waarden van de ramadan dicht bij de uitgangspunten van de FNV staan. ’Vrijheid van meningsuiting’ staat er namelijk in de Grondslag van de vakbeweging. Dat lijkt me nogal in tegenspraak met de onvrijheid die mensen als Aynan ervaren rond de vastenmaand.

De Amsterdamse politiechef Bernard Welten (PvdA) heeft, zo zei hij in 2008 op de jaarlijkse politie-iftar, ‘de ramadan leren kennen als een periode van mediteren/bezinning om dichter bij God te komen. Een maand waarin, nog meer dan voorheen, solidariteit getoond wordt met de zwakkeren in de samenleving. Een maand waarin door onthouding nog indringender wordt gevoeld welke zegeningen wij in ons leven hebben gekregen en hoe wij als medemens nog kunnen groeien.”

Bij Welten gaat begrip voor de islam over in pure propaganda voor de islam, bedoeld om islamitische kiezers naar de mond te praten. Hier spreekt geen politiecommissaris maar een politiek commissaris in de bolsjewistische traditie, aangesteld door de PvdA om toe te zien op handhaving van de partijlijn.

Geplaatst op 18 september 2009