Door Carel Brendel

Ahmed Marcouch wordt door velen geroemd als het ‘gouden talent’ van de PvdA. Zijn fans zien de voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart als het schoolvoorbeeld van een allochtone politicus, die in staat is orthodoxe moslims bij de samenleving te betrekken. In zijn persoon zijn bovendien alle thema’s verenigd, waarmee de PvdA op dit moment worstelt. Dat maakt hem tot een boeiende maar tevens omstreden politicus.

Marcouch is een authentieke sociaaldemocraat, die harde taal durft te spreken tegen het straattuig in zijn prachtwijk. Hij maakt zich sterk voor homo- en vrouwenrechten. Hij durfde zich openlijk te keren tegen de homofobe opvattingen van de door hem bewonderde Tariq Ramadan. Tegelijkertijd is Marcouch een religieus bevlogen orthodoxe moslim, die grote moeite heeft met het respecteren van de grenzen tussen van kerk en staat.

Marcouch doet het goed bij de media. Hij geldt als de politicus van de toekomst. Daarom is het juist zo merkwaardig dat diezelfde media nauwelijks volgen hoe het PvdA-kopstuk het er van afbrengt in zijn eigen deelgemeente.

‘Deel oppositie wil weer af van Marcouch’, kopte Het Parool gistermiddag (30 september). Vooral van het woordje ‘weer’ zullen de lezers van de wakkere stadskrant hebben opgekeken. Het was namelijk de allereerste maal dat ze überhaupt iets te lezen kregen over de conflicten tussen Marcouch en de oppositie in zijn stadsdeel.

De krant heeft geen letter geschreven over een eerdere motie van wantrouwen in februari van dit jaar. Aanleiding voor de vorige kwestie was een debat over de aanpak van radicalisering onder moslims. In de deelraad verschafte de stadsdeelvoorzitter in eerste instantie geen duidelijkheid over de mogelijke subsidiëring van salafistische groeperingen.

Gisteravond werd opnieuw een motie van wantrouwen ingediend tegen Marcouch. Ook dit keer behield hij het vertrouwen van de meerderheid. Alle conflicten gaan steeds weer over dezelfde kwestie. Mag de overheid c.q. het stadsdeel Slotervaart steun verlenen aan religieuze groepen en activiteiten?

De problemen begonnen anderhalf jaar geleden met de afscheiding van drie PvdA-raadsleden Peter Beste, Jan Engel en Clyde Moerlie. Aanleiding waren Marcouch’ plannen voor koranlessen op de openbare scholen in Slotervaart. “Zijn grootste angst is niet dat de jongeren radicaliseren, maar dat ze op een dag Allah de rug toekeren”, schreven de drie dwarsliggers in de Volkskrant. “De bewierookte PvdA-politicus Marcouch dient zich te realiseren dat religie weliswaar nog steeds een belangrijk onderdeel vormt van onze moderne samenleving, maar dat de islam geen probaat middel is tegen maatschappelijke kwalen en dat de drift zijn religie te promoten in strijd is met het seculiere karakter van de PvdA.”

Ondanks een lijmpoging door partijprominent Dig Istha splitsten de drie critici zich af. Sindsdien zijn er voortdurend politieke conflicten in Slotervaart rond het thema kerk en staat. De ‘rode tulpenfractie’ van de drie ex-PvdA’ers krijgt daarbij steun van de lokale partij Slotervaart Levendige Tuinstad (SLT) en incidenteel van de VVD.

Over de Poldermoskee heeft de deelraad niets te vertellen. Maar het zit de oppositie niet lekker dat deze ‘tegen radicalisering opgerichte’ en door de Amsterdamse politiek veelgeprezen moskee tegenwoordig fungeert als een soort thuishonk van de radicale prediker Khalid Yasin.

De deelraad gaat wel over een ander moskeeproject in Slotervaart, dat onderdeel is van een nieuwbouwplan in de Staalmanpleinbuurt. Net als de Poldermoskee werd ook dit godshuis vanaf het begin als ‘gematigd en progressief’ aangeprezen. Inmiddels staat vast dat het een moskee wordt van de Federatie Islamitische Organisaties Nederland (FION), de Nederlandse afdeling van de zeer fundamentalistische Moslimbroederschap. FION-voorzitter is Yahia Bouyafa, die eerder samen met (toen nog moskeebestuurder) Marcouch de omstreden islamgeleerde Yusuf al-Qaradawi naar Nederland wilde halen.

Ongelukkige uitspraken van Marcouch droegen evenmin bij aan de goede verstandhoudingen. Zo heeft het PvdA-kopstuk ooit verklaard dat de boerka op het schoolplein ’bespreekbaar’ moet worden. Tijdens een Chinees etentje met partijgenoot Marcel Duyvestijn dacht Marcouch hardop na over voor vrouwen en mannen gescheiden ingangen bij de openbare bibliotheken.

Het gaat dus om principiële, Slotervaart overstijgende kwesties, niet om ruzies om de dorpspomp. Het is geen ‘ordinaire partijruzie over poppetjes’, zoals weblogger Jeroen Mirck wil doen geloven. Het gaat steeds om een centrale politieke vraag: moeten we tegemoet komen aan religieuze wensen van moslims om hen niet te vervreemden van onze maatschappij, of moeten we duidelijke grenzen stellen als het gaat om de centrale waarden van onze seculiere samenleving?

Het Goudse PvdA-raadslid Mohamed Mohandis zei er aardige dingen over in het laatste interview, dat ik voor het AD mocht schrijven. Mohandis, voorzitter van de Jonge Socialisten: “Laat ik vooropstellen dat Marcouch wat van zijn stadsdeel probeert te maken. Hij is goed bezig. Maar hij moet daarbij wel de religie thuislaten. Natuurlijk worstelen bestuurders met een dilemma. Bereik ik mijn doel eerder door vrouwen in aparte klassen te zetten? Hoe gaan we om met jongeren die hun inspiratie putten uit religieuze boeken. Maar ik vind dat de PvdA bij die afweging consequent moet uitgaan van haar seculiere uitgangspunten. Anders redeneer je voor je het weet vanuit de principes van de opponent.”

De opposanten in Slotervaart zitten dichter bij de seculiere uitgangspunten van de PvdA, dan de regerende PvdA en haar coalitiepartner GroenLinks.

Het raadsdebat van gisteren ging over de toepassing van de gemeentelijke notitie Scheiding van Kerk en Staat. In dit door burgemeester Job Cohen geschreven stuk wordt de mogelijkheid opengelaten om in voorkomende gevallen subsidies te geven voor religieuze doelen. Dat heet ‘compenserende neutraliteit’.

Met de motie van wantrouwen in aantocht besloot Marcouch om uitleg te geven aan Het Parool. Het bleef allemaal wat onduidelijk, maar dat kan ook aan de krant liggen. Bij eventuele subsidies gaat het bijvoorbeeld om de inzet van imams bij de begeleiding van jongens over wie het stadsdeel zich zorgen maakt. Een voorbeeld. “Als ‘een hartstikke goede imam’ geen Nederlands spreekt of te weinig weet van de democratische rechtstaat, zou hij een cursus moeten krijgen.”

Marcouch gaat verder: “Dit is compensatie, we constateren achterstand bij imams. Imams kunnen de vragen van jongeren hier soms niet beantwoorden. Dan gaan die jongeren naar Saoedi-Arabië bellen.” Alsof ze in Mekka wel antwoord in het Nederlands kunnen geven. De kritische raadsleden vragen zich terecht af of imams, die kennelijk geen enkel idee hebben van de Nederlandse samenleving, gemeentelijke subsidie moeten krijgen omdat ze ‘hartstikke goed‘ zijn.

Met hun tweede motie van wantrouwen hebben de opposanten in Slotervaart één ding bereikt: hun kritiek wordt niet meer doodgezwegen. Ze zijn beland in de volgende fase: ze worden weggezet als moslambashende spelbedervers, die Marcouch voor de voeten lopen bij zijn zegenrijke werk. Er is toch nog vooruitgang in dit land.

Geplaatst op 1 oktober 2009