Door Carel Brendel

Drie weken lang trok ik door berg en dal in de verre Franse Pyreneeën, ver afgesloten van alle nieuwsbronnen. Alleen van het WK Voetbal in Zuid-Afrika drongen af en toe flarden door tot de flanken van het hooggebergte - niet al te veel, want na de afgang van ‘les Bleus’ was de belangstelling in dit rugbyminnende deel van Frankrijk tot een minimum gedaald.

De weinige Franse voetbalfans hoopten op een Nederlandse overwinning. Ze beklaagden zich absoluut niet over het veronderstelde matige spel van Oranje. Die klachten bleven kennelijk beperkt tot het thuisfront.

Dat Nederland in Zuid-Afrika geen flitsend en sprankelend voetbal etaleerde ligt ook al aan Geert Wilders, zo heb ik bij thuiskomst begrepen. Ondanks het ‘PVV-voetbal’ drongen ‘we’ door tot de finale, waarin ‘ze’ vlak voor het einde van de verlenging door de sterkere Spanjaarden werden afgetroefd.

Jean-Marie le Pen kreeg niet de schuld van de matige prestaties van en de onderlinge ruzies in het Franse team. De snelle afgang lag volgens cultuurcritici eerder aan de multiculturele samenstelling van de blauwe formatie. Merkwaardig, want nog in 1998 speelden de Fransen juist briljant en swingend dankzij de ‘multicultimix’.

Beide verklaringen zijn volslagen quatsch. Als er één activiteit bij uitstek monocultureel is, dan is dat de voetbalsport, ondanks de zeer multi-etnische samenstelling van clubteams en nationale ploegen. Op de grasmat heerst maar één cultuur, die van de trainer en zijn belangrijkste spelers. Of zoals Rinus Michels al zei: "Je kunt winnen, verliezen of gelijkspelen."

Dat er na drie weken vakantie nog steeds weinig schot zit in de kabinetsformatie viel te verwachten. Naast Koning Voetbal regeert hier Koningin Beatrix, en die laat haar vazallen nu uitgebreid onderzoeken of ze de VVD zo gek kunnen krijgen om politieke zelfmoord te plegen door in zee te gaan met een PaarsPlus-kabinet. Ondertussen wordt in Wassenaar de rode loper uitgelegd voor de Zorreguieta’s. Twee monumentale boerderijen moeten volgens het Algemeen Dagblad tegen de grond om de foute vader van prinses Máxima een vaste woonplek te bezorgen. Theodor Holman schreef er gisteren (15 juli) een fraaie column over in het Parool. De rest van de media verkeert rond dit onderwerp in zomerslaap, of is - erger - nog gezagsgetrouwer en koningsgezinder dan in de ‘beruchte’ jaren 50 van de vorige eeuw.

De formatie sleept zich voorlopig voort zonder dat er een oplossing komt. Even uitzichtloos zijn de interne ruzies binnen de Nederlandse moslimomroep. Als gevolg van onderlinge tegenstellingen binnen de moslimwereld waren er tot voor kort twee moslimomroepen, de Nederlandse Islamitische Omroep (NIO) en de inmiddels failliete Nederlandse Moslimomroep (NMO). Zij moesten bestuurlijk met elkaar zaken doen in de Stichting Verzorging Islamitische Zendtijd (SVIZ), een volgens de NIO-medewerkers Hassnae Bouazza en Nuweira Youskine volstrekt incapabele groep ruziemakers. Deze bestuurders waren vooral bezig met hun eigen belang en dat van hun koepelorganisaties.

Het Commissariaat voor de Media besloot de zendmachtiging in te trekken. Nieuwe gegadigden kregen de kans om naar de publieke zendtijd voor moslims te dingen. In het afgelopen najaar spitste de strijd zich toe tussen twee gelegenheidscoalities.

Aan de ene kant stond de Stichting Moslimomroep (SMO), die kon rekenen op de steun op 18 moslimorganisaties. Opvallend was de aanwezigheid van sjiieten, Alevieten en Ahmaddiyya’s in deze coalitie. De uitsluiting van dergelijke groeperingen was in het verleden namelijk een bron van wrijving in bestuurlijk moslimland.

De concurrerende Stichting Moslim Omroep Nederland (SMON) had aanzienlijk minder draagvlak: geen Turkse organisaties, maar wel de Marokkaanse koepel UMMON, de Pakistaans-Surinaamse groepering WIM en de Vereniging Imams Nederland. Zij stelden de journalist en politicoloog Radi Suudi als voorzitter aan. Deze had eerder samen met de in opspraak geraakte ex-NMO-directeur Frank William en de extreemlinkse beroepsactivist René Danen een vergeefse poging gedaan om een publieke moslimomroep met leden op te richten (Zenit).

Op de valreep deed de SMON een meesterzet. Ze ging samen met een derde gegadigde, de Ouma (Omroep Universele Moslim Associatie) van de radicale moslim Mohammed Cheppih. Hij is de initiatiefnemer van de Poldermoskee in Amsterdam-Slotervaart, die volgens slecht ingelichte media vooruitstrevend en modern is, maar in de praktijk helemaal niet zo liberaal is.

Kort voor het besluit van het Commissariaat ‘onthulde’ de Volkskrant, dat Yahia Bouyafa, voorzitter van de Federatie Islamitische Organisaties Nederland (FION), de Nederlandse onderafdeling van de Europese Moslimbroederschap, een van de drijvende krachten achter de kansrijke SMO was. Opvallend was de timing van dit bericht. Toen minister Guusje ter Horst in april 2009 de link tussen FION en Moslimbroeders bevestigde - in antwoord op Kamervragen over bouw van een FION-moskee in Slotervaart - had de Volkskrant geen enkele aandacht voor dit opmerkelijke feit.

In de strijd om de moslimzendtijd kwam het oude nieuws echter goed van pas. Dat de wahabist Cheppih nog radicaler is dan Bouyafa en maar liefst vijf keer de salafistische haatprediker Khalid Yasin naar de Poldermoskee haalde, werd door de gevestigde media gemakshalve over het hoofd gezien. Cheppih gold als de man die jongere moslims kon bereiken en af zou rekenen met de ‘ouderwetse bestuurslijnen’ van de oude moslimomroepen. De SMON kon zich - mogelijk ten onrechte - afficheren als de modernste en meest gematigde van de twee kandidaat-omroepen. Als gevolg daarvan trokken Suudi en Cheppih aan het langste eind. Het Commissariaat voor de Media besliste in hun voordeel.

Waarnemend SMO-bestuurder Fethi Killi, de voorman van de Alevieten, beschuldigde het Commissariaat van het bedrijven van politiek. Bouyafa kondigde juridische stappen tegen de Volkskrant aan, hoewel hij sinds de antwoorden van Ter Horst niet meer kan volhouden dat hij geen banden heeft met de Moslimbroederschap.

Na enkele maanden radiostilte blijkt dat de uitverkoren omroep vrolijk doorgaat met ruzie maken. Tegen de afspraken in om 'oude bestuurders' te weren is Maurice Koopman, een voormalig Vara-coryfee, door voorzitter Suudi aangesteld als interim-directeur. Koopman speelde als zakelijk directeur van de SVIZ een centrale rol in de oude omroepruzies. Suudi heeft van zijn kant weinig op met de voorgestelde naam van de nieuwe moslimomroep. Het door Cheppih voorgestelde Ouma klinkt hem te fundamentalistisch in de oren. Cheppih en zijn privé-onderneming Academica Islamica dreigen zich daarom terug te trekken.

Volgens Bouyafa hebben de imams en enkele jongerengroepen zich al van de SMON gedistantieerd. Voor de FION-voorzitter zijn de jongste ontwikkelingen aanleiding voor een frontale aanval op Koopman en het Commissariaat voor de Media. Hij heeft enig recht van spreken, want de keuze voor Suudi en Cheppih heeft geen einde gemaakt aan de oude wantoestanden (waar Bouyafa als SVIZ- en NMO-bestuurder zelf ook deel van uitmaakte).

Met nog enkele maanden te gaan lijkt de situatie zeer onduidelijk. Lukt het Suudi en Koopman om de SMON in leven te houden en op tijd een nieuwe omroep op de been te brengen? Of wordt het tijd voor nieuwe gelegenheidsformaties? Bouyafa en Cheppih stonden tegenover elkaar in de strijd om de islamitische zendtijd, maar dat is geen hinderpaal voor samenwerking.

Cheppih was onlangs een verrassende deelnemer aan een recent internationaal FION-congres in Amsterdam. Hij trad daar op als moderator. Kort daarna maakte Cheppih deel uit van een ’ontvangstcomité’ voor Amin Abou Rashed, de in Nederland wonende medeorganisator van de hulpvloot voor Gaza, een door Hamas en de Moslimbroederschap opgezette onderneming.

Hoe dan ook, de opbouw van een nieuwe moslimomroep loopt uit op een gebed zonder end. Vijf maal per dag, dat dan weer wel.

Geplaatst op 16 juli 2010