Door Carel Brendel

De opzienbarende nederlaag van Ahmed Marcouch in de strijd om het PvdA-lijsttrekkerschap in het nieuwe Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West blijft de gemoederen bezighouden. Het VPRO-programma Tegenlicht volgde Marcouch in zijn politieke overlevingsstrijd als lijstduwer van de stedelijke PvdA-lijst. De kijkers zagen een eenzame politicus, die met een klein groepje getrouwen op zoek ging naar voorkeurstemmen, waarbij hij in de steek werd gelaten door de hoofdstedelijke partijboss Lodewijk Asscher.

Marcouch was goed genoeg voor twee raadszetels. Het integratieboegbeeld van de PvdA liet de hoofdstad echter weldra achter zich. Job Cohen haalde hem naar Den Haag. Als nummer 15, de hoogste nieuwkomer, is hij inmiddels verkozen tot Kamerlid.

De nederlaag van Marcouch tegen Achmed Baâdoud zorgde voor verbazing en ongeloof. Hoe was het mogelijk dat de lieveling van de partijtop en de media het moest afleggen tegen een onbekende apparatsjik? Al snel kwamen er allerlei verklaringen in omloop. Marcouch zou grote weerstand hebben opgeroepen bij conservatieve Marokkanen vanwege zijn progressieve standpunten over homo-emancipatie. Daarnaast gingen er verhalen rond over het ronselen van nieuwe leden door het Baâdoud-kamp. Kort na de enerverende partijvergadering kwam er nog een derde versie. Het Parool meldde in een reconstructie, dat Marcouch ook het doelwit was geworden van roddels over vermeende affaires met vrouwen.

Deze verklaringen gingen voorbij aan enkele zeer voor de hand liggende zaken. Marcouch was in het eigen stadsdeel lang niet zo populair als bij de media. Er bestond veel verzet tegen zijn religieuze agenda (koranonderwijs, hoofddoeken bij de politie, ‘bloeiend moslimstadsdeel', de komst van de Poldermoskee en de aan de Moslimbroederschap verbonden FION-moskee, een verworpen motie van wantrouwen wegens vermeende subsidies voor salafisten, het doorzetten van de omstreden notitie over kerk en staat). Dat verzet leidde eerder al tot een partijscheuring in zijn eigen stadsdeel Slotervaart. Daarnaast had Marcouch veel weerstand opgeroepen bij het partijkader van naburige afdelingen door zijn solistische optreden bij de vorming van nieuwe stadsdelen.

Om die reden betitelde ik de verhalen rond de val van Marcouch als ’dolkstootlegendes’ in twee blogs, die ik kort na de geruchtmakende partijavond schreef.

De verhoudingen binnen de lokale PvdA waren behoorlijk verstoord. Een commissie onder partijveteraan Walter Etty werd ingesteld om eventuele onregelmatigheden te onderzoeken. Zijn rapport wordt aan het eind van deze maand verwacht. Vooruitlopend hierop brengt de Volkskrant vandaag (19 juni) een uitgebreid verhaal (’Val Marcouch was machtsgreep’), waarin veel elementen uit de diverse dolkstootlegendes terugkomen.

Voor een deel grijpt verslaggever Jaap Stam terug op de hierboven genoemde Parool-reconstructie. Er zijn echter ook nieuwe elementen die de beschuldigingen omtrent manipulatie door het kamp van Baâdoud concreter maken. De Volkskrant-verslaggever zegt over de namen te beschikken van 36 nieuwe leden van Marokkaanse afkomst, die in het najaar als lid werden geregistreerd.

Daarnaast komt de krant met anonieme woordvoerders, die zeggen dat jongeren in Nieuw-West tegen Marcouch werden opgehitst met praatjes dat Marcouch een homo zou zijn en zou heulen met pro-Israëlische Nederlanders. Veel verzet zou er ook zijn van de kant van welzijnswerkers en reïntegratiebureaus, die door Marcouch buiten de deur zouden zijn gezet. Daarnaast zouden mensen op de bewuste partijbijeenkomst zijn geïntimideerd.

Zelf heb ik de bewuste verkiezingsavond meegemaakt. Het was heel spannend, maar de sfeer was beslist niet intimiderend. De ledenvergadering werd ook niet beheerst door leden van Marokkaanse afkomst. Voor zover waarneembaar waren de aanwezige Marokkanen over beide kampen verdeeld.

Uiteraard kan ik niet de betrouwbaarheid van de bronnen van de Volkskrant nagaan. Maar het valt me wel op dat de reportage aan bepaalde zaken nogal voorbijgaat. Het wijdverspreide verzet tegen de religieuze agenda komt nauwelijks aan de orde. Ja, de vijanden van Marcouch zouden hebben geschermd met laster over een niet bestaand bandje, waarin de PvdA-voorman zou spreken over een ’supermoslimstadsdeel’, een verscherpte versie van zijn wel bestaande notitie waarin hij voor een groot stadsdeel Nieuw-West pleitte waar ’een bloeiende moslimgemeenschap kan ontstaan met voldoende sociaal kapitaal.’

De Volkskrant suggereert dat de multiculti-industrie en het welzijnswerk tegen Marcouch hebben geageerd. Het beeld zou completer zijn geweest als het verhaal ook was ingegaan op een opiniestuk, dat op 14 november 2009 op de Forumpagina van de eigen krant verscheen. Daar namen ’bewoners’ van Slotervaart het op voor Marcouch, die zo veel goeds voor het stadsdeel had gedaan. De helft van de ondertekenaars bestond uit Marokkaanse buurtbewoners die hun baan of subsidie aan Marcouch te danken hadden. Een van de ondertekenaars was (zonder dat zijn functie werd genoemd) jongerenimam Yassin el Forkani, die onder het regime van Marcouch een belangrijke adviseur werd in stadsdeel Slotervaart. Er waren dus ook mensen met een Marokkaanse achtergrond in de campagne actief ten gunste van de partijfavoriet.

Zeer eenzijdig is ook de Volkskrant-lezing over de interne strijd tussen de partijbaronnen over de grenzen van het nieuwe stadsdeel Nieuw-West. Wie de andere kant van de zaak wil lezen, vindt een uitgebreide - met e-mails en documenten ondersteunde - lezing in dit weblog. Ook hier duikt een andere ‘dolkstootlegende’op, het verhaal dat partijgenoten uit Osdorp zouden hebben geprobeerd om Marcouch buiten het stadsdeel Nieuw-West te houden. De reconstructie van de Volkskrant gaat voorbij aan alle aanwijzingen dat de zaak toch anders in elkaar zit.

Maar goed, het wachten is nu op het rapport van Walter Etty.

Geplaatst op 19 juni 2010