Deze passage is afkomstig uit Het verraad van links van Carel Brendel (Uitg.
Aspekt, Soesterberg).
Een afrekening in het linkse
circuit
De jonge Socialistiese Partij (SP)[1] weet
wel wat er in de volkswijken in de grote steden leeft. De ‘Rode Jehova’s’
gooien in de jaren 70 hun sektarische ballast overboord. Alle verwijzingen naar
voorzitter Mao verdwijnen uit het partijlogo en de
kolommen van het partijblad De Tribune.
De nauwe betrokkenheid bij onder het volk levende kwesties leidt tot eerste
successen op lokaal niveau. In 1974 maakt de SP zijn entree in de gemeenteraden
van Nijmegen en Oss. In de jaren daarna groeit de
aanhang in het zuiden en oosten van het land. De vertolker van de nieuwe links-populistische koers is het raadslid Jan Marijnissen uit Oss: “Het gaat er
niet om wat wij vinden, maar om wat de mensen van ons willen.”[2]
Tegen die achtergrond laat de SP in 1983 de brochure Gastarbeid en Kapitaal het licht zien.
Het rapport is gemaakt ‘naar aanleiding van de overweldigende hoeveelheid
vragen om een standpunt betreffende de gastarbeiders’. Het is de eerste linkse
kritiek op het immigratiebeleid sinds de ondergang van DS’70. Voor het eerst
wordt uit links oogpunt een verband gelegd tussen godsdienst en gebrekkige
integratie. In dat opzicht gaat de SP in tegen de politiek correcte tijdgeest
en grijpt de partij terug op de niet-religieuze tradities van de vroegere
arbeidersbeweging.[3]
De flaptekst ademt meer de geest van Henri
Polak en Willem Vliegen dan die van Joop den Uyl en Ed van Thijn.
Het is een linkse aanval op het multiculturalisme. “Bij ons onderzoek zijn wij
tot de conclusie gekomen dat de problemen vooral groot worden bij die mensen
die van het platteland komen, de islamitische godsdienst belijden en zich
waarschijnlijk daardoor moeilijk kunnen aanpassen aan de werk-
en leefgewoonten van ons land. De achterstand in ontwikkeling ten opzichte van
ons land en de consequente opvattingen die zij over hun (islamitische) geloof
hebben, maken dat zij hoegenaamd kansloos in de maatschappij staan… Uit ons
onderzoek hebben wij kunnen vaststellen dat voor alle categorieën
buitenlanders, wanneer zij in Nederland een toekomst willen opbouwen, het
belangrijkste is of zij zich kunnen aanpassen aan de Nederlandse zeden en
gewoonten. Als hen dat lukt, kunnen zij in de toekomst een waardevolle bijdrage
leveren in de strijd die de arbeiders zullen moeten voeren tegen het
kapitalistische systeem.”
De SP signaleert allerlei hinderpalen voor de integratie die
25 jaar later nog steeds bestaan: mannen die vinden dat Nederlandse vrouwen
zich onzedelijk gedragen en eigenlijk ‘hoeren’ zijn, vrouwen die een groot deel
van de dag binnenblijven en geen enkel contact hebben met de Nederlandse
samenleving, woonproblemen in flats en ‘andragogen’ die aan de autochtone
bevolking vertellen dat ze zich moeten aanpassen aan de nieuwe situatie. “Zij
moeten meer begrip tonen en sommigen, zoals ex-burgemeester André
van der Louw, zeggen dat het feit dat er zo veel gastarbeiders in een wijk
wonen, een verrijking is van de cultuur. Hij heeft er nooit bij verteld waaruit
die verrijking dan wel mag bestaan. Dat kon hij ook niet vertellen, hij
verdiende als burgemeester 220.000 gulden per jaar en woonde in een huis en een
buurt waar men nog nooit een gastarbeider heeft gezien.”
De brochure citeert met instemming het artikel Gastarbeiders zijn immigranten van de
‘historicus’ dr. Anton Constandse
in het weekblad De Nieuwe Linie: “Men
kan nu wel hoog opgeven van hun afwijkende ‘cultuur’,
maar waarin bestaat die dan? Goed, ze hebben als godsdienst - behalve variaties
van het christendom - de islam. Dit zegt overigens weinig, want aanzienlijke groepen
van moslims geloven even weinig als dusgenaamde christenen. Als ze wel hechten
aan hun geloof, en vooral dan aan de gebruiken die daarmee samenhangen, vallen
ze in de categorie van onze Drentse, Veluwse en
Zeeuwse gereformeerden, met taboes en bijgeloof van eeuwen geleden. Het aantal
analfabeten onder hen is groot, ze laten zich manipuleren door feodale leiders
en leveren mede de fascistische overvallers[4] op
hun lotgenoten. Het is onzin, over te lopen van eerbied voor zulke vormen van
‘cultuur’, waar we zelf na eeuwen strijd mee hebben afgerekend, enkele
onderontwikkelde gebieden uitgezonderd, die ons zwarte zeden en
beklagenswaardige gehandicapten leveren, zoals slachtoffers van polio. Men moet
zich eens indenken, welke getto’s er zullen ontstaan van verouderde, en voor
ons gevaarlijke immigranten, als we niet alleen hun gruwelijke slachtgewoonten
aanvaarden, maar ook hun discriminatie van vrouwen, hun patriarchaal-autoritaire
aanmatiging, hun onderwerping van kinderen, hun stamveten. Waarom van nieuwkomers
aanvaarden, wat we zelf in gewoonten en wetten hebben opgeruimd?”
De SP is over de geloofsafval in islamitische kring niet zo
optimistisch als Constandse, want de feodale leiders
bestaan veelal uit ‘moslims van de oude stempel’. De brochure gaat verder over
de grote problemen rond de opvoeding van de jeugd, het blijven halen van
partners in het thuisland, en het voortdurende gevoel miskend en
gediscrimineerd te worden, daartoe aangemoedigd door de Nederlandse
hulpverleners. Exact dezelfde zaken zijn te lezen zijn in een onlangs
verschenen boek over Het Marokkanendrama.[5]
De SP eindigt het rapport met een controversieel voorstel.
De gastarbeiders moeten of voluit voor de Nederlandse nationaliteit kiezen en
zich aanpassen aan de zeden en gewoonten, of terugkeren waarbij hen een premie
van minstens 75.000 gulden in het vooruitzicht wordt gesteld. Deze ‘oprotpremie’ valt slecht in de rest van progressief
Nederland. Het communistische partijblad De
Waarheid opent de aanval met de kop ‘Een socialistische partij op jacht
naar Janmaat-stemmers’. Het is een afrekening in het
linkse circuit. De ‘antifascistische’ CPN ziet de kans schoon de
arbeideristische concurrent SP uit te schakelen door haar het stempel ‘linkse Janmaat-partij’ op te drukken. In 1983 wordt de SP
verbannen van de 1 mei-viering. De PvdA laat ook deze
gelegenheid lopen om het debat aan te gaan over een links immigratiebeleid, dat
de Turkse en Marokkaanse minderheden niet aan de conservatieve moslims
uitlevert.
Een oude anarchist houdt de
rug recht
Was er dan niets verkeerd aan Gastarbeid en kapitaal? Serieuze critici concluderen dat de SP haar
meningen en ook haar voorstellen over de vertrekpremie niet goed heeft
onderbouwd, dat ze sterk redeneert vanuit alleen de Nederlandse optiek en dat
de hele toon populistisch is. De jeugdige SP blijkt echter niet in staat tot
enig verweer. Door het trommelvuur van de ‘linkse kerk’ loopt de opmars naar de
Tweede Kamer elf jaar vertraging op.
De omstreden brochures verdwijnen in de kast. SP-secretaris Tiny Kox naderhand: “We bedoelden gewoon dat immigranten moesten
leren hoe het hier aan toegaat. Maar binnen links was het jarenlang
gebruikelijk om te roepen: de SP wil dat de buitenlanders oprotten.
Het was duidelijk dat we er niet doorkwamen, dus zijn we er vanaf 1985 over
gaan zwijgen.” SP-leider Marijnissen:
“Het is niet waar dat we er sinds 1985 over gezwegen hebben, maar we konden
niet veel doen, omdat we overal door de linkse media als crypto-fascisten
werden neergezet. Als we toen het initiatief niet aan anderen hadden
overgelaten, hadden we de partij kunnen opdoeken.”[6]
De oude anarchist en vrijdenker Constandse
houdt wel zijn rug recht tegen de aantijgingen van de gedachtepolitie. Hij
durft de islam net zo goed te kritiseren als andere conservatieve godsdiensten.
“De islam is zeer autoritair, nog meer dan jodendom en christendom, die in elk
geval zeer vele variaties en interne tegenstellingen kennen. Er zijn tal van
orthodoxe islamieten, die veeleer racistisch of fascistisch genoemd kunnen
worden dan vrijzinnige Nederlanders die hen kritiseren. Hun houding tegenover
het gezag, de koning van Marokko (tevens een soort paus), hun vrouwen en
kinderen of andersdenkenden is hoogst bedenkelijk en discriminerend. En als
aanpassing wordt voorgestaan aan normen van Nederlandse vakarbeiders is dat
geen poging tot discriminatie, maar tot emancipatie.”
Constandse’s uitsmijter is nog
steeds van belang voor politici met twee paspoorten zoals Aboutaleb,
Albayrak en Arib: “(De
regimes van Turkije en Marokko) willen controle behouden over hun onderdanen,
met een beroep op hun ‘cultuur’. Het is in het belang
van de emancipatie der gastarbeiders, hen los te maken van de politieke en
godsdienstige leiders van hun vroegere vaderlanden.”[7]