Door Carel Brendel

In 2006 waren er klachten over onregelmatigheden bij de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Naar soortgelijke wantoestanden in Amsterdam stelde de Gemeentelijke Ombudsman Ulco van de Pol een onderzoek in. Zijn rapport was nogal schokkend maar kreeg merkwaardig genoeg weinig aandacht van politiek en media.

Een van de weinigen die zich de misstanden wel leek aan te trekken was Ahmed Aboutaleb (PvdA), de nieuwe burgemeester van Rotterdam. In februari 2009 beloofde hij dat hij streng zou optreden tegen mogelijke overtredingen van de Kieswet. Daarbij noemde hij nadrukkelijk de verboden hulp aan analfabete kiezers tot in het stemhokje.

Aboutaleb heeft achteraf een te grote broek aangetrokken. Bij de raadsverkiezingen op 3 maart werden de basisregels van de Kieswet massaal overtreden. In delen van Rotterdam werd het democratische verkiezingsproces buiten werking gesteld. Kiezers werden begeleid tot in het stemhokje. In sommige stembureaus bemoeiden kandidaten zich met het stemgedrag van kiezers. Dan waren er nog meldingen van gestolen stembiljetten, gerommel met half of niet ingevulde machtigingen en zoekgeraakte stembussen.

Uit de wijk Feijenoord kwamen berichten over intimidatie en bedreiging van mensen, die bezwaar maakten tegen het ronselen en andere regelmatigheden. Voor het eerst sinds de invoering van de democratie in 1848 moest de bezetting van drie stembureaus worden vervangen. Leden van deze stembureaus lapten openlijk de instructies van de burgemeester aan hun laars en reageerden zelfs boos toen ze werden vervangen.

Desondanks deed de burgemeester alsof er bijna niets aan de hand was. Pas onder druk van de publieke verontwaardiging was Aboutaleb bereid om een hertelling te adviseren. Op dat moment was al duidelijk dat de wantoestanden van 3 maart niet met een hertelling maar alleen met een herstemming konden worden hersteld.

Onder een enorme tijdsdruk heeft de Commissie Onderzoek Geloofsbrieven gisteren (17 maart) geadviseerd om de uitslag alsnog goed te keuren zodat de nieuw gekozen gemeenteraad kan worden geïnstalleerd. De verkiezingen zijn rechtmatig verlopen, ook al zijn er onregelmatigheden geconstateerd die in strijd zijn met de wet. Dankzij de race tegen de klok zit Rotterdam nu met de voldongen feiten en heeft Aboutaleb de legitimatie om als doofpotter op te treden.

Het was allemaal heel erg, maar kennelijk was het allemaal nog niet erg genoeg. Bij elkaar zijn er 2.400 incidenten gemeld. Inderdaad, u leest het goed, 2.400 incidenten. Niet een handjevol klachten over problemen in een paar verdwaalde stembureaus. Pas bij 5.500 incidenten zou er volgens de commissie sprake zijn geweest van een onrechtmatige uitslag. Je vraagt je af hoe ver het democratisch stemproces moet worden ondermijnd voordat de hoeders van de democratie dit in de gaten hebben. Maar volgens twitterterrorist Peter van Heemst (PvdA) ben je een slechte verliezer als je over 2.400 incidenten klaagt.

Dit alles doet me sterk denken aan onze politiewoordvoerders op Nieuwjaarsdag. Tijdens de voorgaande nacht zijn in talloze dorpen en steden branden gesticht en relletjes geweest. Bij elkaar waren er echter maar 2.400 incidenten. Dus spreken de voorlichters van een ’relatief rustige jaarwisseling’. Pas bij 5.500 meldingen is er namelijk sprake van een ’zeer onrustige nieuwjaarsnacht’.

Leefbaar Rotterdam wordt nu getroost met een diepgaand onderzoek, mogelijk door de Rekenkamer Rotterdam, naar deze affaire. De nieuwe gemeenteraad moet daarover beslissen. Hopelijk strekt het onderzoek zich ook uit naar ronselpraktijken en intimidaties in de stemlokalen zelf.

Het is raadzaam om dit onderzoek niet te beperken tot de stedelijke verkiezingen, maar ook te kijken naar de deelraadsverkiezingen. Volgens sommige berichten hebben enkele kandidaten de regels overtreden - niet alleen in een interne e-mail ver voor de verkiezingen, zoals nu wordt ingebracht tegen Leefbaar-raadslid Ronald Buijt, maar ook op de verkiezingsdag zelf in en om de stembureaus, waarvan sprake is bij enkele PvdA-kandidaten in Feijenoord.

Aboutaleb wil wijze lessen voor de toekomst trekken. Hij wil niet bagatelliseren wat mis is gegaan. Maar hij vindt het nog te vroeg om maatregelen aan te kondigen voor de Kamerverkiezingen later dit jaar. Ziet hij dan toch weer niet de ernst in van wat er is gebeurd?

Als hij verstandig is, bedenkt de Rotterdamse burgemeester zich en treft hij wel degelijk maatregelen, die een regelmatig verloop van de verkiezingen op 9 juni garanderen. Aboutaleb zal een volgend verkiezingsschandaal niet meer in de doofpot kunnen stoppen.

‘Minsk aan de Maas’ is trouwens meer dan een lokale kwestie. Ook uit andere steden kwamen berichten over onregelmatigheden en het aan de laars lappen van de regels door leden van het stembureau. Hopelijk is dit schandaal aanleiding voor de overheid om alles te doen om vrije en eerlijke Kamerverkiezingen te garanderen. Voor we het beseffen glijden we echt af naar Oost-Europese of Afrikaanse toestanden.

Is PvdA-kopstuk Peter van Heemst ook geschokt door deze harde conclusies van de Rotterdamse Rekenkamer? Nee hoor. De twitterterrorist gaat onverstoorbaar door met het ontkennen van de wantoestanden en lanceert maar weer eens een heemstenjijbak. "Pastors probeert er toch weer een uitslag met een luchtje van te maken. Jammer. Dat doet geen recht aan werk vd Commissie Oosterhof." Arme Van Heemst. Zelfs recht boven een beerput ruikt hij niets.

Geplaatst op 18 maart 2010