Door Carel Brendel

Amsterdam staat aan de vooravond van twee concurrerende islamcongressen. In de RAI worden ongeveer 3.000 bezoekers verwacht voor het tweede Nationaal Islam Congres, georganiseerd door het Instituut voor Islamstudies Dar-al-’Ilm. Enkele kilometers verderop houdt de Federatie van Islamitische Organisaties Nederland (FION) - de polderafdeling van de Moslimbroederschap - een bijeenkomst in het hoofdstedelijke Mövenpick Hotel.

Met nog één nachtje slapen is het duidelijk dat Dar-al-’Ilm de publicitaire slag heeft gewonnen. Her en der verschijnen welwillende voorbeschouwingen. Op de website van Elsevier verbaast organisator Saoed Khadjé zich over de enorme belangstelling. Hij verwacht veel van het Grote Islam Debat (‘het belangrijkste programmapunt’) onder leiding van de populaire journalist Joris Luyendijk. “De Congres-sprekers zijn vooral islamdeskundigen, onder wie ook woordvoerders met omstreden denkbeelden. Khadjé, die ook niet-moslims uitnodigt, verwacht interessante discussies. Als toehoorders kritiek hebben op een geleerde die pleit voor lijfstraffen volgens de sharia, dan kunnen ze zo iemand ter plekke ondervragen.”

Ondertussen bleef het muisstil rond het FION-congres. Gisteren (27 mei) nog stuurden de organisatoren een vaag persbericht rond, waarin ze zich beklaagden over negatieve publiciteit, maar vrijwel niets hadden te melden over het programma. “Met verwondering heeft de FION kennisgenomen van de ontstane ophef in de media en de Tweede Kamer rondom de conferentie die wij aanstaande zaterdag 29 mei organiseren. Dit heeft ons doen besluiten een persverklaring de deur uit te doen. Wellicht dat dit zal bijdragen aan het verminderen van de helaas ontstane sfeer van achterdocht, grimmigheid en verkeerde aannames en verbandleggingen.

Het thema van het congres luidt: ‘Globalisering, Religie en de Toekomst van ons gemeenschappelijk goed.’ Hiervoor hebben wij verschillende sprekers en wetenschappers uit binnen- en buitenland uitgenodigd. Ook prekers uit christelijke hoek zijn uitgenodigd om met elkaar in dialoog te gaan. Het congres zal gehouden worden in het Mövenpick Hotel Amsterdam, Piet Heinkade 11 NL-1019 BR Amsterdam. Het programma start om 09.30 en eindigt om 17.30.

FION hoopt via deze weg een constructieve bijdrage te leveren aan het op gang brengen van de interculturele dialoog over de positie van de islam en moslims in Nederland in de hoop te komen tot een vreedzame samenleving die vrij is van argwaan richting elkaar. Een samenleving waarin alle gemeenschappen bijvoorbeeld een congres moeten kunnen organiseren zonder dat dit direct tot Kamervragen leidt.”

In verband met het Kamerdebat bevestigde minister Ernst Hirsch Ballin nog eens dat de FION is aangesloten bij de federatie FIOE, waarin de Moslimbroederschap op Europees niveau is georganiseerd. Hij beloofde verder een onderzoek naar de invloed van de Moslimbroeders in Nederland. In de Europese context zijn de Moslimbroeders overigens gematigder dan de salafisten, die met predikers als Suhayb Salaam en Abdul-Jabbar van de Ven ruim vertegenwoordigd zijn op het congres van Dar-al-‘Ilm.

Op publicitair en organisatorisch gebied moet de FION het echter afleggen tegen Dar-al-’Ilm. Dat verbaast een beetje. Voorzitter Yahia Bouyafa wist eerder als aanvoerder van zijn kleine federatie invloedrijke posities te verwerven in de Nederlandse moslimwereld, zowel in de omroeporganisatie als in het officiële overleg met de overheid. Bij de start van de bouw van een nieuwe moskee in het door Ahmed Marcouch geleide Amsterdamse stadsdeel Slotervaart wist hij de FION als vooruitstrevend en homovriendelijk in de media neer te zetten. Voor dit project wist Bouyafa twee miljoen euro los te krijgen bij het vorstenhuis van Qatar.

Bouyafa is inmiddels geen voorzitter meer van de Contact Groep Islam. Ook in de omroep is hij op een zijspoor geraakt. De Nederlandse Moslim Omroep is ter ziele gegaan. De nieuwe concessie voor publieke zendtijd is niet gegund aan de SMO met Bouyafa, maar aan de SMON, waarin de zich als gematigd presenterende fundamentalist Mohammed Cheppih een hoofdrol speelt. De website van de FION is enige tijd tijd offline geweest maar volgens de jongste mededelingen is deze voor de verandering weer eens onder constructie.

Met een aankondiging op de website van de Europese FIOE zorgde de FION wel voor de eerste publiciteit. Van 28 tot 30 mei zou er een islamcongres komen met internationale gasten. Daarnaast waren Nederlandse wetenschappers van naam uitgenodigd. Al snel bleek dat de buitenlandse deelnemers vrijwel allen connecties hadden met de Europese Moslimbroederschap en dat leidde weer tot Kamervragen.

De FIOE-aankondiging moet een verrassing zijn geweest voor Dar-al-’Ilm dat zelf op 29 mei een congres had gepland in de RAI. De verwarring was groot. Dar-al-’Ilm herpakte zich echter en wist weldra duidelijkheid te geven over het programma.

Ondertussen brachten Bouyafa c.s alleen maar tegenstrijdige mededelingen naar buiten. Zo beweerde de FION-voorzitter dat zijn congres in de RAI zou worden gehouden. Pas gisteren bevestigde de FION wat eerder religiewetenschapper Martijn de Koning al bekend maakte. Niet de RAI maar het Mövenpick Hotel is de congreslocatie. Overigens maken twee kopstukken uit de stal van Bouyafa, Jamal Badawi en Jaafer Idriss, ‘s avonds alsnog hun opwachting op het tweede Nationaal Islam Congres in de RAI.

De FION deed verder een vergeefse poging om Geert Wilders uit te nodigen. Het antwoord was bij voorbaat bekend. Een jaar eerder had Dar-al-’Ilm ook al een ‘nee’ van de PVV-leider gekregen.

Bouyafa heeft de ‘achterdocht, grimmigheid en verkeerde verbandleggingen’ dus vooral aan zichzelf te danken. Ondanks andersluidende mededelingen van de ministers Ter Horst en Hirsch Ballin blijft de FION volhouden dat er geen banden bestaan met de Moslimbroeders. Pas een dag voor het congres werd de deelnemerslijst wereldkundig via website Republiek Allochtonië (het vroegere Allochtonenweblog). De deelnemerslijst verschilt behoorlijk van de eerste aankondiging met als grootste verrassing het optreden van Mohammed Cheppih als moderator.

In Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië heeft de Moslimbroederschap invloedrijke posities veroverd. De veiligheidsdienst AIVD maakt niet voor niets melding van de bedreiging, die deze fundamentalisten op termijn kunnen vormen voor onze democratische rechtsorde. Het is dan weer een geruststellende gedachte dat de kleine Nederlandse tak op dit moment uitblinkt door amateurisme.

Geplaatst op 28 mei 2010